Category Archives: Vademecum

Vademecum gubinianina cz. 24

Kościół katolicki Wspólnoty Św. Tymoteusza  (dawniej Garnizonowy) – ulica Kresowa

W latach osiemdziesiątych minionego stulecia na fundamentach zburzonych niskich budynków magazynowych postawiono dwukondygnacyjny budynek w kształcie podkowy jako klub żołnierski. Był to teren 27. pułku czołgów im. Niemieckich Bojowników Antyfaszystowskich. Budowę rozpoczęto w 1985 roku i jej słabe tempo spowodowane było brakiem materiałów budowlanych na polskim rynku. Nowy dowódca dywizji płk Tadeusz Wilecki uporał się z problemem, bo i czasy były coraz korzystniejsze do budowania.19

Największe pomieszczenie miało być salą kinowo-widowiskową, ale na początku lat 90. w wojsku pojawili się kapelani.

Zapadły wówczas decyzje o przeznaczeniu sali na kościół garnizonowy. Organizował go pierwszy kapelan 5. Dywizji Zmechanizowanej, zakonnik ojciec Zygmunt Kazimierak. Zaczynał od niczego, ale kościół pw. Najświętszej Maryi Panny wkrótce zaczął żyć.

Świątynia trwała z wojskiem i ostatnim kapelanem o.kpt. Edwardem Olechem do końca czerwca 2002 roku, po czym cały budynek wraz z przyległym terenem za symboliczną złotówkę sprzedano Wspólnocie Św. Tymoteusza, kierowanej wówczas przez ks. Artura Godnarskiego.19a

Tak więc po 9 latach posługi duszpasterskiej wśród żołnierzy garnizonu kościół przeszedł w „cywilne ręce”, służąc dalej społeczności Gubina, a także wszystkim tym, którzy spotkają się we Wspólnocie.

Vademecum gubinianina cz. 23

Kościół ewangelicki (Stary Cmentarz)

18 a_filteredPrzy południowym krańcu dawnej Teichbornstrasse (obecna ulica Królewska) w pobliżu skrzyżowania z dzisiejszą ul. Kresową i Rycerską) stał niegdyś okazały kościół z tzw. pruskiego muru – kościół na Wzgórzu Wielkanocnym.

Historia związana z kościołem rozpoczęła się około 1660 roku, gdy pojawiła potrzeba i konieczność stworzenia cmentarza przed bramami ówczesnego miasta. Na jego lokalizację wybrano północne zbocze Wzgórza Wielkanocnego. W jego południowo-wschodniej części znajdował się grobowiec zmarłego w 1667 roku Johanna Franka – rajcy miejskiego i burmistrza Gubina, naczelnika krajowego Dolnych Łużyc, poety, twórcy wielu utworów przede wszystkim o tematyce religijnej.

Na terenie tego cmentarza zbudowano wspomniany na wstępie kościół, oddany do użytku w 1690 roku. Może on uchodzić za pomnik ofiarności z tamtych czasów, kiedy to ludzie wyrazili wdzięczność za zwycięstwo nad Turkami pod Wiedniem w 1683 roku.

W latach 20. minionego stulecia przez obszar cmentarza przeprowadzono dzisiejszą ulicę Królewską. Kościół zniszczony podczas wojny rozebrano w latach pięćdziesiątych XX wieku.

Vademecum gubinianina cz. 22

Kaplica pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa

ulica Obrońców Pokoju

17
Neustadt przed wojną. Dziś ul. Obrońców Pokoju.

Powstanie kaplicy pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa ma nietypowy początek. W tym miejscu w kwietniu 1985 budowę rozpoczęli państwo Anna i Zdzisław Sadakiewscy, którzy zamierzali w centrum Gubina założyć swój prywatny zakład produkcyjno-handlowy branży cukierniczej. W pewnym momencie mając ściany do wysokości parteru, odstąpili od swoich planów i zadecydowali, że działkę z rozpoczętą budową, sprzedadzą.

Kiedy wiadomość o tym dotarła do ks. Jana Gussa – proboszcza parafii pw. Trójcy Świętej, rozważył on możliwość zakupienia działki z nieukończonym budynkiem.

17 a
Kaplica pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa

Po negocjacjach osiągnięto porozumienie z państwem Sadakiewskich. Na mocy aktu notarialnego z 16 listopada 1988 roku pełnoprawnym właścicielem działki został ks. J.Guss.

Odtąd mogły ruszyć prace związane z adaptacją budynku na cele sakralne. Wiosną 1990 roku, w pierwszą niedzielę Wielkiego Postu ks. J.Guss dokonał intronizacji Najświętszego Sakramentu Ołtarza w przygotowanym tabernakulum.

W grudniu 1996 roku, na prośbę ks. biskupa Adama Dyczkowskiego, część pomieszczeń – sale katechetyczne mieszczące się na I piętrze i poddaszu – przeznaczono na cele duszpasterskie dla Wspólnoty św. Tymoteusza, mającej swoją siedzibę w budynku po Klubie Garnizonowym przy ul. Kresowej, rozwiązanym w 2002 roku. W oparciu o zawartą umowę Wspólnota św. Tymoteusza, jako Katolickie Stowarzyszenie w Służbie Nowej Ewangelizacji, podlegające biskupowi ordynariuszowi Adamowi Dyczkowskiemu, korzysta do dnia dzisiejszego z pomieszczeń dydaktycznych kaplicy, prowadząc w nich m.in. naukę języków obcych.

17 b
Wnętrze kaplicy pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa

Powstanie kaplicy było wspaniałym prezentem dla wiernych z centrum miasta. Szczególnie dotyczy to osób w podeszłym wieku, które od tej pory nie muszą wspinać się „pod górkę” do kościoła na ul. Królewskiej. Msze w kaplicy odbywają się tak w dni powszednie, jak i w niedziele i święta. Również strudzony przechodzień może na chwilę wejść do kaplicy, by w modlitwie odpocząć przed dalszym marszem. Przez wiele lat wierni skupieni przy kaplicy sami dbają o jej wewnętrzny wygląd, czystość i przygotowanie do liturgii. (sp)

Vademecum gubinianina cz. 21

16 c
Proboszcz parafii pw. Trójcy Św. (1985-2000) dziekan ks. Jan Guss. Pomysłodawca, inicjator i budowniczy kościoła Matki Bożej Fatimskiej.

Kościół parafii katolickiej pw. Matki Bożej Fatimskiej

Po wielu latach starań, w czasach trudnych i nieprzyjaznych dla  budowy nowego kościoła, 25 stycznia 1989 roku pełnomocnik wojewody ds. wyznań pozytywnie zaopiniował wniosek ks. kanonika Jana Gussa „O wybudowanie kościoła i budynku parafialnego, których powierzchnie całkowite nie mogą przekraczać 600 m2„. Rada Miejska w Gubinie uchwałą z 21 sierpnia 1999 r. oddała w wieczyste użytkowanie teren pod budowę świątyni. Na tej podstawie burmistrz Czesław Fiedorowicz przekazał parafii rzymskokatolickiej Świętej Trójcy w Gubinie teren niezabudowany położony przy ul. Długiej i Kujawskiej o łącznej powierzchni 18.510 m2.

Projekt techniczny przygotowali architekci z Zielonej Góry: mgr inż. Stanisław Kochański i mgr inż. Jerzy Gołębiowski.

16
Rok 1993 – trwa budowa kościoła pw. Matki Bożej Fatimskiej

Budowę kościoła rozpoczęto wczesną wiosną 1992 r. Prace budowlane w wykonaniu Krzysztofa Krzyżaniaka i Wojciecha Wróblewskiego przy nadzorze technicznym Tadeusza Wadowskiego postępowały bardzo szybko. Pierwszą mszę w nowo wybudowanym kościele ks. Jan Guss odprawił 13 maja 1995 r.

Budowę kościoła Matki Bożej Fatimskiej, łącznie z ołtarzem, posadzką w nawie głównej i ławkami ukończono w ciągu trzech lat. To bez wątpienia zasługa głównie ks. proboszcza, jak i wiernych parafii Świętej Trójcy w Gubinie. Bardzo pomogły pojedyncze osoby.

16b
i fotografie wykonane latem 2009 roku

Warto wspomnieć, że:

– ks. biskup Bernard Huhn z Gӧrlitz ufundował nowe tabernakulum do głównego ołtarza;

– ks. kanonik Leon Guss, proboszcz parafii św. Katarzyny w Lipce Krajeńskiej, dekanatu Złotów, ufundował figurę matki Bożej Fatimskiej do ołtarza głównego. Figura ma 2 m wysokości i jest wykonana z drzewa lipowego (autor Henryk Domaradzki);

– ks. Franciszek Pierik, proboszcz parafii św. Antoniego z Ede w Holandii, ufundował kilka elementów do ołtarza głównego;16 e

– Janusz Perlak ze Słupska ufundował rzeźbę krzyża w ołtarzu głównym;

– Stanisław Kwapich (zegarmistrz z ul. Śląskiej – dop. autora) ufundował żyrandole.

W 2007 roku ukończono budowę plebanii, która sąsiaduje z kościołem.

16a
Cegiełka na budowę kościoła (kwota przed denominacją złotego w 1995 roku – po denominacji to równowartość 5 zł).

We wrześniu 2006 roku gazeta lokalna „Fakty z Gubina” poinformowała czytelników, że 9 września 2006 r. w kościele zamontowano elektroniczne dzwony. Elektroniczne dlatego, że kościół nie posiada dzwonnicy. Koszt jej wybudowania oraz zakupu dzwonów odlewanych byłby zbyt wysoki. Zdaniem proboszcza ks. dziekana Mariana Grażewicza – wierni są zadowoleni z takiego rozwiązania, choć na początku niektórym dźwięk dzwonów przeszkadzał. Dziś dzwony informują o zbliżających się nabożeństwach i ważnych wydarzeniach oraz wyznaczają upływający czas.

kościół MBF
Nowy wystrój ołtarza

W 2009 roku zmieniono wystrój ołtarza, metaloplastykę wykonała firma PKM Wioletta Poniatowska, a wykonawcami byli: Leszek Leszczyński z Pleśna i Leszek Kobierecki z Grabic.

W grudniu 2016 roku z inicjatywy Rady Miasta rozpoczęto budowę parkingu, który również ma rozwiązać problem miejsc parkingowych przy cmentarzu komunalnym.

Proboszczowie kościoła:

  1. Andrzej Warchał – 1996 r.
  2. dziekan Marian Grażewicz – 4.10.2006 r.

Vademecum gubinianina cz. 20

KOŚCIOŁY

Kościół pw. Trójcy Świętej

kosciol-przed-przebudowa
Rok 1934 – przed rozbudową

Życie religijne na Ziemi Gubińskiej sięga swymi korzeniami czasów piastowskich. Na podstawie budowli sakralnych, zapisów nagrobkowych można z całą pewnością stwierdzić, że takowe istniało.  W momencie wybuchu reformacji chrześcijańską świątynie przejęli protestanci po 1530 roku. Katolików pozostało bardzo niewielu.

W roku 1564 zmarła Margarete von Werdeck – ostatnia opatka klasztoru w Gubinie (dziś kościół ewangelicki przy Klosterstraße). „Pochowano ją zacnie wraz ze sługami szkolnymi i kościelnymi”. W tamtym czasie w mieście nie było chyba już żadnego duchownego katolickiego, ponieważ mowę pogrzebową wygłosił duchowny Fabian Tyme.

Przez wiele lat nieliczni w mieście katolicy nie mieli kościoła. Dopiero w 1852 r., w domu brukarza Strahla przy Alte Poststraße (ulica w Guben, w pobliżu mostu granicznego), odbyła się pierwsza po reformacji msza rzymsko-katolicka. Celebrował ją ksiądz Birnbach z Neuzelle.

 

Kościół katolicki założono z polecenia i z pomocą biskupa metropolity wrocławskiego.

W roku 1853 przy Haagstraße 9 (dzisiejsza ul. Grunwaldzka) zakupiono działkę i rozpoczęto budowę. W 1856 gotowa była plebania, a w niej mała sala kościelna i szkolna.

Na wyżej położonej części działki w 1858 r. rozpoczęto budowę kościoła, który poświęcono w 1860 roku. Do kościoła wchodziło się schodami od Haagstraße. Pierwszy katolicki duchowny nazywał się Einert i zastąpił kapłanów z Neuzelle oraz ks. Frenzela z Żytowania.

Ciekawostką jest fakt, że synagogę przy Kastaniengraben (dzisiejsza ul. Dąbrowskiego) oddano do użytku wcześniej, bo w 1837 r., krótko potem Cmentarz Żydowski koło Reichenbach (północno-zachodnia część dzisiejszego Guben).

Gdy budowano kościół, w Gubinie było około 200 katolików, jednak w ciągu 25 lat ich liczba wzrosła do ok. 1200. Miejsca w kościele brakowało.

kosciol-pw-trojcy-w-1934-roku
Ołtarz główny kościoła w 1934 roku przed przebudową

Od 1900 r. proboszczem parafii był ks. Herman Bilecki. Przed I wojną światową kapłan Bilecki prosił o wsparcie, by można było zgromadzić kapitał na rozbudowę. Kościół miał być rozbudowany, a część wejściowa z 72 schodami (od dzisiejszej ul. Grunwaldzkiej) – zmieniona. Wybuch wojny udaremnił to zamierzenie.

Po I wojnie światowej powstała nowa ulica – Teichbornstraße (dzisiejsza ul. Królewska).

Duszpasterz ponownie zaczął prosić o wsparcie, mówiąc: „Zerkam ciągle w górę i w dół, na wszystkie strony, czy od dobrych dusz dostanę materiał budowlany”. I tak oto od lipca 1935r. do sierpnia 1936 roku kościół rozbudowano do dzisiejszych rozmiarów. Od tej pory do wejścia głównego można było wygodnie dojść od strony Teichbornstraße.

Idylliczny widok kościoła od strony południowej został zachowany, nowe położenie ołtarza i zakrystii – dobudowano od strony Haagstraße.

Schody z arkadami (od ul. Królewskiej) nadawały całości bardziej monumentalnego charakteru. We wnętrzu kościoła znalazło się 250 miejsc siedzących, wcześniej było ich o 110 mniej. Budynek wykonano z czerwonego klinkieru. Wnętrze, podobnie jak dziś, było jasne. Obszerna empora z organami znajduje się nad wejściem głównym. 30 sierpnia 1936 r. poświęcenia dokonał kardynał Adolf Bertram z Wrocławia.

kosciol-trojcy-sw-l-60-te
Kościół z lat 60-tych

Podczas działań wojennych zniszczeniu uległa wieża kościoła. Zburzonej wieży jakimś cudem nie uprzątnięto i do dziś leży na zboczu wzniesienia (działka ogrodowa) po północnej stronie kościoła. Pierwszego remontu podjął się ks. Reinchold Stoll. Prace remontowe dokonywał też ks. Szymon Stoltman. Ksiądz Antoni Michałek rozpoczął w czerwcu 1955 roku kapitalny remont.

 

Z wydarzeń wartych „zapisu dla potomnych” należy odnotować przeniesienie konsoli z klawiszami organów w nowe miejsce. Do czasu ich przeniesienia ulokowane były w osi piszczałek, centralnie, pośrodku chóru. Proboszcz, ks. kanonik Jan Guss wyremontował przedwojenne organy i zmienił mechanizm uruchamiający piszczałki. Po remoncie konsola stanęła po prawej stronie chóru, pod ścianą, a piszczałki sterowne są elektronicznie.

15fk
Dekoracja kościoła w 2008 roku

Dziekan ks. Jan Guss pod koniec lat 80. rzucił się w wir budownictwa sakralnego na terenie dekanatu. Swoje dokonania opisał w książce „Budownictwo sakralne parafii Świętej Trójcy w Gubinie 1985-2000” wydanej w 2000 roku. Wysiłek proboszcza  Gussa i skoncentrowanie się na budownictwie sakralnym w dekanacie miał zapewne spory wpływ na wygląd kościoła pw. Trójcy Świętej. Kościół podupadł i wymagał poważnego remontu. Ściany w niektórych miejscach miały widoczne zacieki i prosiły się o malowanie. Pod koniec kadencji ks. J. Guss wynajął firmę, która w szybkim tempie odnowiła kościół wewnątrz, ale dziurawy dach i wilgoć wkrótce znowu dały znać o sobie.

13-maja-komunia-w-trojcy-sw
13 maja 2012. Uroczystość pierwszej Komunii Świętej

Następca, proboszcz ks. Zbigniew Samociak, wykonał (2003 r.) m.in. gruntowny remont dachu – położono nową dachówkę i naprawiono zniszczoną więźbę dachową. W tym czasie wykonano także nowy wystrój zakrystii wraz z solidnymi meblami. Gruntownemu remontowi poddano system odwadniający teren wokół kościoła, przeprowadzono kapitalny remont tzw. dolnej zakrystii. Zacieki i wilgoć w górnej części ścian kościoła ustąpiły. Plac wokół świątyni wyłożono kostką granitową w dwóch kolorach. Jednak ks. Samociak wkrótce pożegnał parafię i został przeniesiony na proboszcza katedry w Gorzowie.

_dsc2476_filtered
Wystrój kościoła do uroczystości ślubnej w 2015roku

Kolejny proboszcz, ks. Ryszard Rudkiewicz w 2007 roku rozpoczął prace remontowe wewnątrz kościoła. Na początek w prezbiterium wykonano posadzkę z marmuru w kolorze zbliżonym do brązu. W 2008 r. skuto zawilgocone tynki oraz usunięto niemodną już dziś i szpecącą drewnianą boazerię. W sierpniu 2008 r. wymieniono boczne drzwi na typowe dla świątyń. Dostosowano je do przedwojennego otworu drzwiowego, prezentują się znakomicie. Kościół pomalowano na biało. Wcześniej wyremontowano wieżę i dach plebanii, bo jak wspominał proboszcz: „Gwiazdy już przez dach widziałem”. W 2012 roku trwała zbiórka pieniędzy na obraz, który został zawieszony w prezbiterium i symbolizuje Trójcę Świętą.

Pierwsze takie zdjęcie od czsu zakończenia II wojny światowej.
Kościół w 2013 roku

Po zakończeniu II wojny światowej parafią kierowali:

  1. Reinhard Stoll – 15.02.1946 r., ks. Szymon Stoltman – 22.02.1946 r., ks. Tadeusz Kowalski – 4.08.1950 r., ks. Antoni Michałek – 5.12.1953 r., ks. Aleksander Dobrucki – 23.12.1958 r., ks. Jan Guss – 01.02.1985 r., ks. Zbigniew Samociak – 30.08.2000 r., ks. Ryszard Rudkiewicz – od 1.08.2005 r. – dziś