Fotorelacje

8 listopada 2016 roku w czytelni Miejskiej Biblioteki Publicznej odbyła się promocja albumu SPZG „Gubinianie”.

Wystawa „Moje Św. Mikołaje”

Zapraszamy

swiety-mikolaj-pgStowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Gubińskiej zaprasza na otwarcie wystawy „Moje Św. Mikołaje”, które odbędzie się 6 grudnia o godz. 16.30 w Izbie Muzealnej (ul. 3 Maja 2 III piętro).

Na wystawie zostanie zaprezentowana kolekcja  figurek Św. Mikołaja zebrana przez Małgorzatę Buczek. W zbiorze figurki Mikołaja niemal z całego świata, niektóre rozwiązania konstrukcji figurki potrafią zaskoczyć.

Organizatorzy wystawy przewidzieli drobne upominki jako, że otwarcie wypada w dniu, w którym wszyscy świętują kult Św. Mikołaja. Wystawa ma także pokazać jak bardzo zmienił się wizerunek popularnego świętego w kulturze masowej XX i XXI wieku, ma skłonić nas do małej refleksji.

Serdecznie zapraszamy. (sp)

Nowe wydawnictwo

Album „Gubinianie”

Ukazało się kolejne wydawnictwo traktujące o Gubinie. Staraniem SPZG ukazał się album fotograficzny „Gubinianie”.  Na ponad 200 stronach pokazano prawie 400  czarno-białych fotografii wykonanych przez mieszkańców miasta głównie w latach 1945-1990. Autorzy zespołu pod kierunkiem Stefana Pilaczyńskiego mieli na celu przede wszystkim „ocalenie od albumzapomnienia” wizerunków gubinian , który tu tworzyli po zakończeniu wojny nową rzeczywistość, budowali na tym terenie od podstaw Polskę. W tworzeniu publikacji pomagali: Urszula Kondracik, Adolf Leda i Jerzy Czabator.

Wydanie albumu było możliwe dzięki finansowemu wsparciu w ramach zadania publicznego ogłaszanego przez burmistrza Gubina, zaś do kosztów wydruku publikacji dołożyło się SPZG. Wydatną pomocą w sfinalizowaniu albumu było pozyskanie funduszy z tzw. 1% podatku przekazanego przez podatników.

Zainteresowanie publikacją przekraczające oczekiwania wydawcy podpowiadają, że warto obdarowywać mieszkańców takimi „prezentami”. Dziś, kiedy album stał się faktem, a wielu chętnych do jego nabycia odeszło z przysłowiowym kwitkiem, warto myśleć nad kontynuacją wydania, czyli – „Gubinianie 2”. Już dziś prosimy o użyczenie fotografii wykonanych po 1990 roku. (sp)

Vademecum gubinianina cz. 20

KOŚCIOŁY

Kościół pw. Trójcy Świętej

kosciol-przed-przebudowa
Rok 1934 – przed rozbudową

Życie religijne na Ziemi Gubińskiej sięga swymi korzeniami czasów piastowskich. Na podstawie budowli sakralnych, zapisów nagrobkowych można z całą pewnością stwierdzić, że takowe istniało.  W momencie wybuchu reformacji chrześcijańską świątynie przejęli protestanci po 1530 roku. Katolików pozostało bardzo niewielu.

W roku 1564 zmarła Margarete von Werdeck – ostatnia opatka klasztoru w Gubinie (dziś kościół ewangelicki przy Klosterstraße). „Pochowano ją zacnie wraz ze sługami szkolnymi i kościelnymi”. W tamtym czasie w mieście nie było chyba już żadnego duchownego katolickiego, ponieważ mowę pogrzebową wygłosił duchowny Fabian Tyme.

Przez wiele lat nieliczni w mieście katolicy nie mieli kościoła. Dopiero w 1852 r., w domu brukarza Strahla przy Alte Poststraße (ulica w Guben, w pobliżu mostu granicznego), odbyła się pierwsza po reformacji msza rzymsko-katolicka. Celebrował ją ksiądz Birnbach z Neuzelle.

 

Kościół katolicki założono z polecenia i z pomocą biskupa metropolity wrocławskiego.

W roku 1853 przy Haagstraße 9 (dzisiejsza ul. Grunwaldzka) zakupiono działkę i rozpoczęto budowę. W 1856 gotowa była plebania, a w niej mała sala kościelna i szkolna.

Na wyżej położonej części działki w 1858 r. rozpoczęto budowę kościoła, który poświęcono w 1860 roku. Do kościoła wchodziło się schodami od Haagstraße. Pierwszy katolicki duchowny nazywał się Einert i zastąpił kapłanów z Neuzelle oraz ks. Frenzela z Żytowania.

Ciekawostką jest fakt, że synagogę przy Kastaniengraben (dzisiejsza ul. Dąbrowskiego) oddano do użytku wcześniej, bo w 1837 r., krótko potem Cmentarz Żydowski koło Reichenbach (północno-zachodnia część dzisiejszego Guben).

Gdy budowano kościół, w Gubinie było około 200 katolików, jednak w ciągu 25 lat ich liczba wzrosła do ok. 1200. Miejsca w kościele brakowało.

kosciol-pw-trojcy-w-1934-roku
Ołtarz główny kościoła w 1934 roku przed przebudową

Od 1900 r. proboszczem parafii był ks. Herman Bilecki. Przed I wojną światową kapłan Bilecki prosił o wsparcie, by można było zgromadzić kapitał na rozbudowę. Kościół miał być rozbudowany, a część wejściowa z 72 schodami (od dzisiejszej ul. Grunwaldzkiej) – zmieniona. Wybuch wojny udaremnił to zamierzenie.

Po I wojnie światowej powstała nowa ulica – Teichbornstraße (dzisiejsza ul. Królewska).

Duszpasterz ponownie zaczął prosić o wsparcie, mówiąc: „Zerkam ciągle w górę i w dół, na wszystkie strony, czy od dobrych dusz dostanę materiał budowlany”. I tak oto od lipca 1935r. do sierpnia 1936 roku kościół rozbudowano do dzisiejszych rozmiarów. Od tej pory do wejścia głównego można było wygodnie dojść od strony Teichbornstraße.

Idylliczny widok kościoła od strony południowej został zachowany, nowe położenie ołtarza i zakrystii – dobudowano od strony Haagstraße.

Schody z arkadami (od ul. Królewskiej) nadawały całości bardziej monumentalnego charakteru. We wnętrzu kościoła znalazło się 250 miejsc siedzących, wcześniej było ich o 110 mniej. Budynek wykonano z czerwonego klinkieru. Wnętrze, podobnie jak dziś, było jasne. Obszerna empora z organami znajduje się nad wejściem głównym. 30 sierpnia 1936 r. poświęcenia dokonał kardynał Adolf Bertram z Wrocławia.

kosciol-trojcy-sw-l-60-te
Kościół z lat 60-tych

Podczas działań wojennych zniszczeniu uległa wieża kościoła. Zburzonej wieży jakimś cudem nie uprzątnięto i do dziś leży na zboczu wzniesienia (działka ogrodowa) po północnej stronie kościoła. Pierwszego remontu podjął się ks. Reinchold Stoll. Prace remontowe dokonywał też ks. Szymon Stoltman. Ksiądz Antoni Michałek rozpoczął w czerwcu 1955 roku kapitalny remont.

 

Z wydarzeń wartych „zapisu dla potomnych” należy odnotować przeniesienie konsoli z klawiszami organów w nowe miejsce. Do czasu ich przeniesienia ulokowane były w osi piszczałek, centralnie, pośrodku chóru. Proboszcz, ks. kanonik Jan Guss wyremontował przedwojenne organy i zmienił mechanizm uruchamiający piszczałki. Po remoncie konsola stanęła po prawej stronie chóru, pod ścianą, a piszczałki sterowne są elektronicznie.

15fk
Dekoracja kościoła w 2008 roku

Dziekan ks. Jan Guss pod koniec lat 80. rzucił się w wir budownictwa sakralnego na terenie dekanatu. Swoje dokonania opisał w książce „Budownictwo sakralne parafii Świętej Trójcy w Gubinie 1985-2000” wydanej w 2000 roku. Wysiłek proboszcza  Gussa i skoncentrowanie się na budownictwie sakralnym w dekanacie miał zapewne spory wpływ na wygląd kościoła pw. Trójcy Świętej. Kościół podupadł i wymagał poważnego remontu. Ściany w niektórych miejscach miały widoczne zacieki i prosiły się o malowanie. Pod koniec kadencji ks. J. Guss wynajął firmę, która w szybkim tempie odnowiła kościół wewnątrz, ale dziurawy dach i wilgoć wkrótce znowu dały znać o sobie.

13-maja-komunia-w-trojcy-sw
13 maja 2012. Uroczystość pierwszej Komunii Świętej

Następca, proboszcz ks. Zbigniew Samociak, wykonał (2003 r.) m.in. gruntowny remont dachu – położono nową dachówkę i naprawiono zniszczoną więźbę dachową. W tym czasie wykonano także nowy wystrój zakrystii wraz z solidnymi meblami. Gruntownemu remontowi poddano system odwadniający teren wokół kościoła, przeprowadzono kapitalny remont tzw. dolnej zakrystii. Zacieki i wilgoć w górnej części ścian kościoła ustąpiły. Plac wokół świątyni wyłożono kostką granitową w dwóch kolorach. Jednak ks. Samociak wkrótce pożegnał parafię i został przeniesiony na proboszcza katedry w Gorzowie.

_dsc2476_filtered
Wystrój kościoła do uroczystości ślubnej w 2015roku

Kolejny proboszcz, ks. Ryszard Rudkiewicz w 2007 roku rozpoczął prace remontowe wewnątrz kościoła. Na początek w prezbiterium wykonano posadzkę z marmuru w kolorze zbliżonym do brązu. W 2008 r. skuto zawilgocone tynki oraz usunięto niemodną już dziś i szpecącą drewnianą boazerię. W sierpniu 2008 r. wymieniono boczne drzwi na typowe dla świątyń. Dostosowano je do przedwojennego otworu drzwiowego, prezentują się znakomicie. Kościół pomalowano na biało. Wcześniej wyremontowano wieżę i dach plebanii, bo jak wspominał proboszcz: „Gwiazdy już przez dach widziałem”. W 2012 roku trwała zbiórka pieniędzy na obraz, który został zawieszony w prezbiterium i symbolizuje Trójcę Świętą.

Pierwsze takie zdjęcie od czsu zakończenia II wojny światowej.
Kościół w 2013 roku

Po zakończeniu II wojny światowej parafią kierowali:

  1. Reinhard Stoll – 15.02.1946 r., ks. Szymon Stoltman – 22.02.1946 r., ks. Tadeusz Kowalski – 4.08.1950 r., ks. Antoni Michałek – 5.12.1953 r., ks. Aleksander Dobrucki – 23.12.1958 r., ks. Jan Guss – 01.02.1985 r., ks. Zbigniew Samociak – 30.08.2000 r., ks. Ryszard Rudkiewicz – od 1.08.2005 r. – dziś

 

Vademecum gubinianina cz. 19

KOŚCIOŁY

Kościół Farny (Kościół główny miejski)

14-a
Haupt-und stadt Kirche – Kościół farny w latach 30 ubiegłego wieku

Centralnym punktem miasta, a zarazem najokazalszym zabytkiem miasta jest ruina kościoła farnego. W ówczesnym czasie Gubin był jednym z największych śląsko-łużyckich miast handlowych. Od drugiej połowy XIII wieku rozpoczęto rozbudowę późnoromańskiej bazyliki w stylu gotyckim, z powodu pożaru i zwiększenia się liczby parafian. Po rozbiórce bazylikowego korpusu kościoła, wzniesiono szerszy, halowy korpus, zwieńczony wielkim dwuspadowym dachem z korytkową dachówką. Nowy korpus był również trójnawowy. Prace budowlane trwające od końca XIV w. zakończono w 1557 roku. (zakończenie budowy wieży pokrycie kopuły na zwieńczeniu wieży). Ostateczny kształt i wystrój architektoniczny kościół otrzymał w 1844 roku.

fara-wnetrze2
Ołtarz główny

Kościół miał formę trójnawowej świątyni halowej z krużgankiem obok chóru. Dach spoczywał na 15 filarach, powiązanych sklepieniami siatkowymi. Okna z witrażami po stronie południowej stanowiły dzieła  sztuki z nowszych czasów i były prezentami bogatych mieszkańców miasta. Główny ołtarz kościoła pochodził z 1727 roku, obraz ołtarza charakteryzował się stylem barokowym. Jeden z dziewięciu kielichów mszalnych pochodził z roku 1401. Ambona z pozłacanymi drewnianymi elementami snycerskimi powstała w roku 1706, dziewięć żyrandoli w XVII wieku. W zakrystii był krucyfiks, cynowy dzbanek, pulpit do czytania, skrzynia i świecznik – przeważnie z XVII wieku.

W organach (budowniczy Heinze z Żar) w roku 1913 zamontowano napęd elektryczny, również dzwony zaczęto poruszać elektrycznie. Trzy dzwony (łącznie były cztery) przetopiono w 1917 na potrzeby I wojny światowej; w roku 1922 poświęcono nowe dzwony. Już w roku 1877 było oświetlenie gazowe, a światło elektryczne w 1925 r. Niemal naturalne wydaje się, że od 1896 r. kościół był ogrzewany. Był to największy (60 m długości, 30 m szerokości), najpiękniejszy i najwyższy kościół na Dolnych Łużycach z 1200 miejscami siedzącymi. Po stronie południowej kościoła od 1883 znajdowała się skromna tablica ku pamięci Johanna Franka (1618-1677, autor co najmniej 110 pieśni religijnych).

ambona-fara
Ambona

19 lutego 1945 roku kościół stanął w ogniu. Był pewnym celem radzieckiej artylerii. W centrum miasta dzień i noc szalały pożary.

 

Po wojnie ruina kościoła straszyła przez ponad 60 lat oczodołami wypalonych okien, bez dachu, z obsypującym się gzymsem. Ruiny służyły różnym celom. Koncepcji odbudowy było wiele, a kościół sypał się coraz bardziej, coraz wyraźniejsze były pęknięcia w jego nagich murach. Nawet któregoś roku organizatorzy corocznego święta miasta „Wiosna nad Nysą” zrezygnowali z ustawienia dużej sceny w bezpośrednim sąsiedztwie ruin. Podobno od głośnej muzyki mogły runąć. By zapobiec tragedii spowodowanej obsuwającymi się cegłami, starostwo powiatowe – właściciel obiektu, w 2003 roku ogrodziło ruinę płotem z siatki.

W 2005 nad farą zaświeciło się światełko. Proboszcz parafii pw. Trójcy Świętej ks. Zbigniew Samociak wstawił się za odbudową kościoła. Chciałby go udostępnić  wszystkim mieszkańcom z obu stron Nysy. Dobra myśl ekumeniczna.

W połowie 2005 roku, 60 lat od zakończenia II wojny światowej, powołano do życia polską Fundację „Fara Gubińska Centrum Spotkań Polsko – Niemieckich” i niemieckie Stowarzyszenie Wspierające Odbudowę Fary w Gubinie. Pierwszy skład zarządu Fundacji tworzyli: Bartłomiej Bartczak (w 2006 roku wybrany na burmistrza miasta), Marcin Gierstun i Leszek Ochotny.

KONICA MINOLTA DIGITAL CAMERA

Na pierwsze efekty nie trzeba było długo czekać. Olbrzymi dźwig postawił 1 czerwca 2007 roku nowy hełm na odbudowanej kopule wieży kościoła. W tym samym roku wykonano remont korony murów, a wcześniej oczyszczono wnętrze kościoła, wywożąc setki ton gruzu. Kolejne lata powoli a systematycznie przywracają obiekt do życia. W latach 2011-2012 wykonano w wieży nowe betonowe stropy, także metalowe schody. W 2011 na wieżę wróciły nowe okna.

  1. W czerwcu 2008 roku ukazała się w polskim tłumaczeniu książka Andreasa Petera „Kościół farny w Gubinie”. Tytuł oryginału: „Die Stadt- Und Hauptkirche in Guben/Gubin”, Wydawca: Niederlausitzer Verlag, Guben – właściciel Andreas Peter.

    Rok 2007 – prace konserwatorskie mające na celu naprawę murów kościoła

 

RYS HISTORYCZNY KOŚCIOŁA

Od XI wieku   Przed lokacyjna świątynia

Około 1220 roku – istniała romańska świątyni

1242   Prepozyt w Gubinie, Hermann występuje jako świadek na dokumencie Dietrich von Briehna

1294   Udokumentowana pierwsza wzmianka o farze

1519    Początek rozbudowy o 8 filarów w zachodniej części

1562   Zamontowano okna w korpusie

1571    Ponowna wymiana pokrycia dachu

1580-1584     Budowa empor, zwiększenie ilości miejsc siedzących do 1768

1636    Odlano dwa dzwony dla fary

1720    Wykonanie barokowego ołtarza

1788    Wieża otrzymuje instalację odgromową

1842-1844   Gruntowna renowacja fary przez berlińskiego architekta Eduarda

Knoblaucha (m.in. przemurowanie otworów okiennych w kaplicach, zmiany  wejść w elewacjach północnej i     południowej

1896   Zamontowano centralne ogrzewanie

1897-1915    Fara otrzymała po stronie południowej siedem artystycznie wykonanych witraży okiennych

1922    Montaż trzech nowych dzwonów

1925    Zamontowano oświetlenie elektryczne, remont wiatrowskazu

1939    Nowe pokrycie dachu fary

1945    Pożar i zniszczenie fary podczas walk od lutego do kwietnia 1945 r.

1951     Zabezpieczenie oryginalnego sklepienia gotyckiego

1970-1971    Prace archeologiczno-architektoniczne w bezpośrednim obrębie fary prowadzone przez dział  ochrony zabytków z Poznania

2005    Powstanie „Fundacji Fary Gubińskiej Centrum Spotkań Polsko-Niemieckich”  w Gubinie oraz „Stowarzyszenia Wspierającego Odbudowy Fary w Gubinie” w Guben

2006    Oficjalne rozpoczęcie prac budowlanych na wieży

2007     01 czerwca nałożenie nowego hełmu na wieżę fary. Zabezpieczenie i przemurowanie korony murów,  usunięcie grożących zawaleniem resztek sklepień

2008    Uszczelnienie pomieszczeń zakrystii, zabezpieczenie arkad wewnętrznych. Skanowanie laserowe ścian oraz georadarowe badanie podłoża. Nowe mury w prezbiterium odsłonięto podczas prac archeologiczno-antropologicznych

2010     Rozpoczęcie realizacji projektu „Renowacja Wieży Kościoła Farnego w Euromieście Gubin-Guben – warsztaty trans granicznego rozwoju   sztuki i nauki

02.06.2013   Udostępnienie wieży Kościoła Farnego na punkt widokowy

23.09.2013    Ogłoszenie wyników Międzynarodowego Konkursu Architektonicznego  na Opracowanie Koncepcji Urbanistyczno-Architektonicznej Fary Gubińskiej, jako Centrum Kultury i Komunikacji. Nagroda I – Heinle Wischer und Partner Architekci Sp. Z o. o. Wrocław za prawidłowe podejście do problemu zmiany przeznaczenia budowli, bez naruszania tkanki historycznej i wielofunkcyjność powierzchni sali koncertowej.