Monthly Archives: Listopad 2015

Vademecum gubinianina cz. 9

 

Brama ozdobna

03a
                                        Dekoracyjna brama z murami o ozdobnym charakterze przy ul. Dąbrowskiego                                                                                                                                                                                                      

 

03 c
                                                     Brama ozdobna i mur w 1946 roku

Na prawym skrzydle okazałej kamienicy przy ul. Dąbrowskiego (przed 1945 rokiem Kastaniengraben) znajduje się dużych rozmiarów brama wjazdowa z umieszczoną powyżej datą „1892″. Tu przed wojną znajdowała się firma spedycyjna Wilhelma Wilkego. Firma przewozowa została założona w 1817 roku (dziś w Guben tradycje firmy kontynuują Andreas i Thomas Wilke). W sąsiedztwie bramy, z jej prawej strony stoi dekoracyjna brama z murami, o ozdobnym charakterze, symbolizująca architekturę romantyczną, nawiązująca do dawnych murów obronnych średniowiecznego miasta. Łączy się z nią dekoracyjny mur z otworami strzelniczymi. Bramę i mur wzniósł w 1892 r. Wilhelm Wilke na prośbę władz miejskich. Chodziło o optyczne oddzielenie podwórza spedycji od powstałego w tym rejonie parku.
Brama i mur w okresie powojennym zostały zaniedbane i zaczęły popadać w ruinę. Dopiero na początku lat 90. ubiegłego wieku ówczesny burmistrz Czesław Fiedorowicz zadbał o to, by liczne uszczerbki w murze i bramie naprawiono, a tym samym przywrócono im przedwojenny blask.
W wielu współczesnych opracowaniach bramę nazywa się „pseudo romantyczną”, a mur uważa się za pozostałość murów obronnych miasta. Doprowadzało to kiedyś do pasji Walentego Andrzeja Robowskiego, nauczyciela i regionalistę. I nie ma się czemu dziwić, no bo jak bramę z murem strzelniczym, wybudowane dopiero w XIX wieku, można nazwać murem obronnym.

Vademecum gubinianina cz. 8

Baszta Ostrowska

ulica 3maja

01
Brama Ostrowska stała przy wjeździe do miasta od południowej strony. Jednym z jej elementów była zachowana do dziś Baszta Ostrowska.

Wybudowana została około 1530 roku

Widok na Bramę Ostrowską z 1830 roku
Widok na Bramę Ostrowską z 1830 roku

– ze względu na brak dokumentów nie można precyzyjnie określić jej wieku.
„Gruba Baszta” (Dicke Turm – Gruba Wieża), bo tak ją nazywali mieszkańcy Guben przed wojną, rozciąga się na ponad siedem pięter, do fryzu na wysokość 23 metrów. Od tego miejsca, aż do szczytu, jest jeszcze 5,5 metra. Grubość ścian wynosi 2,75 m, średnica wewnątrz około 3,7 m, ma 24,8 m w obwodzie. W 1659 roku otrzymała pierwszy „bijący” zegar.
Dużo wieści i pogłosek „ocierało się” o basztę. Prawdą jest, że kiedyś baszta w swoim stylu architektonicznym wyglądała inaczej. Główne wejście znajdowało się wówczas nad pierwszym zębatym fryzem (widoczne z zewnątrz), połączone z przejściem do strażnicy, która mogła stać wówczas w miejscu budynku dawnego Muzeum Miejskiego (do 1945 r.). Część parterowa baszty służyła dawniejszym mieszkańcom jako lodówka i magazyn na wodę i żywność. Przez krótki czas służyła nawet jako więzienie podziemne. Ze względu na swoją wysokość w XV, XVI i XVII w. podczas wojen baszta służyła głównie jako punkt obserwacyjny.

Baszta w roku 1936
Baszta w roku 1936
01d
… i w 1987 roku

Przed 1945 rokiem fryz baszty służył jako scena do występów artystycznych. Z tego miejsca przy różnych okazjach dudniła muzyka orkiestry dętej.
„Gruba” była niegdyś symbolem przedwojennego Guben i pozostaje takim nadal w Gubinie.
Jako jedna z niewielu budowli baszta oparła się kolejnej wojnie. Można powiedzieć, że zawieruchy wojenne jej nie imają się. Do zakończenia działań wojennych miała dwa zegary.
Od południowej strony wisiała tarcza z cyframi rzymskimi, od północnej – arabskimi. Zegar od północnej strony niekontrolowanym zrządzeniem losu w latach 60-tych XX w. znalazł się na boisku przy ul. Budziszyńskiej – wspomniał w Biuletynie SPZG „Gubin i okolice” nr 2 z września 2008 roku Jerzy Czabator. Tarcza zegarowa z południowej strony wisiała jeszcze na początku lat 90. Zdemontowana przez ponad 10 lat leżała w sąsiedztwie kotłowni przy ul. Roosevelta, aż znalazła swe miejsce „spoczynku” w Izbie Muzealnej.
W 2005 roku burmistrz Lech Kiertyczak oddał Basztę Ostrowską „w opiekę” Stowarzyszeniu Przyjaciół Ziemi Gubińskiej. Od tej pory wycieczki zwiedzające miasto mogły podziwiać jego widoki z wysokości ponad 20 metrów. Wcześniej (do 2003 r.) na baszcie funkcjonowało obserwatorium astronomiczne prowadzone przez pasjonatów astronomii z Liceum Ogólnokształcącego na czele z nauczycielem fizyki Aleksandrem Durniatem.
Z inicjatywy Stowarzyszenia Przyjaciół Ziemi Gubińskiej (przeprowadziło zbiórkę pieniężną) baszta doczekała się nowych zegarów, z nowoczesnym mechanizmem sterowanym radiowo i tarczach zegarowych o takim kształcie jak przed wojną. Zegar po północnej stronie oddano uroczyście do użytku 1 czerwca 2008 roku, po południowej stronie zegar ruszył 5 czerwca 2009 roku.

zegar 1
Baszta Ostrowska z nowym zegarem od południowej strony

Baszta Ostrowska jest niezaprzeczalną ikoną naszego miasta. Jej obrazek można spotkać na setkach widokówek, zarówno tych przedwojennych, jak i powojennych. Mało kto, będąc z wizytą w naszym mieście, nie zrobił baszcie fotografii.
PS. Jak podał Stefan Pilaczyński w publikacji SPZG z września 2008 roku „Baszta Ostrowska na pocztówkach i fotografiach”, jest różnica między wieżą a basztą. „Wieża jest wyrazem nadrzędnym w stosunku do baszty. Każda baszta jest wieżą, natomiast nie każda wieża jest basztą. Natomiast wyraz baszta oznacza jeden z wielu rodzajów wież: wieżę obronną albo przynajmniej taką, która kiedyś była obronną. A taką była kiedyś Baszta Ostrowska”.